Struktury koliste, kratery uderzeniowe

Strony dedykuję Izabeli i Stefanowi Kozłowskim

Wyjaśnienia

Motto pochodzi z miedzianego reliefu umieszczonego około roku 1935, nad wejściem do sali reprezentacyjnej drugiego piętra Wojskowego Instytutu Geograficznego. Relief ten jest fizycznym zwornikiem osiągnięć autora w poszukiwaniu prawdy o otaczającym świecie.

Strona poświęcona strukturom geologicznym, co do których można przypuszczać, iż powstały jako wynik kolizji Ziemi z materią kosmiczną.

Użycie określenia "krater meteorytowy" przesądza jednoznacznie o genezie krateru. Jednak wydaje się, że lepszym określeniem dla tego rodzaju kraterów jest określenie "krater uderzeniowy". Wszystkie znalezione meteoryty, nawet jeśli osiągają wagę w tonach, podczas spadku nie wytworzyły struktur, które moglibyśmy nazwać kraterami. We wnętrzach kraterów uderzeniowych nie znajduje się meteorytów związnych z ich wytworzeniem. Te najbardziej znane z literatury kratery powstały przez kolizję z małymi asteroidami, zaś znajdowane meteoryty to marne resztki podobnych asteroid. Zatem, w języku polskim, sformuowanie "krater uderzeniowy" jest najlepszym określeniem.

Kratery uderzeniowe w większości swoich przypadków są strukturami kolistymi (owalnymi), nawet jeśli cecha kolistości w swej historii geologicznej utraciła jawny charakter. Dopóki nie potwierdzimy uderzeniowej genezy dowodami materialnymi, używamy terminu "struktura kolista".

O ile badania geomorfologiczne lub materiał geologiczny nie wywiódł innej genezy, struktury koliste jedynie poprzez swój kształt sugerują związek z uderzeniem. O pochodzeniu decydują badania mineralogiczne, gdyż tylko niektóre minerały zawarte w stopach zderzeniowych jednoznacznie przesądzają o genezie impaktowej.

Tak się składa, że tam gdzie zostały już udokumentowane kratery uderzeniowe, możliwość pobrania próbek wiązała się z ich stosunkowo łatwą dostępnością na powierzchni Ziemi. Pozostaje jednak cała gama struktur kolistych, wyznaczonych metodami geofizycznymi, co do których jedynie przypuszczamy, że są to kratery uderzeniowe. Często techniczna niemożność wykonania wierceń lub zwykły brak pieniędzy, nie pozwala stwierdzić, czy mamy do czynienia z kraterem uderzeniowym.

Badanie ziemskich kraterów uderzeniowych jest nauką młodą, związaną pierwotnie z astronomią poprzez badanie struktur uderzeniowych na planetach Układu Słonecznego. Ponieważ badania planet opierały się na wizualnym opisie (teleskopami, kamerami), podobną metodykę rozpoznania stosowano dla ziemskich kraterów. W terenach bez pokrycia roślinnością metodyka ta była skuteczna. Jednak bogactwo ziemskich procesów geologicznych oraz roślinność, nie pozwala już na łatwe wskazanie takich struktur, pomimo, że są one liczne w sposób podobny do innych planet. Łatwe przypadki identyfikacji kraterów uderzeniowych mamy już za sobą.

Stąd biorą się zainteresowania autora strony i poświęcenie uwagi tym niezmiernie interesującym obiektom.

Przedstawione struktury stanowią wybór związany z pracami i zainteresowaniami autora strony.

VANELLUS, 06.01.2008